Türkiye’de gazetecilik pratiğini son yıllarda holdingler kendi kapsama alanlarına çekerek, toplumsal sorunlardan koparıldı. Bu kopuşla yapısal çöküş süreci başlattı. Bu çöküş, bireysel etik sorunlarla veya mesleki deformasyonlarla açıklanamayacak kadar derin, sistematik ve çok katmanlıdır.
1. Medya Sahipliğinin Dönüşümü
Bütün gelişimler Türkiye’de medya sahipliği, 1990’lardan itibaren “endüstriyel medya” yapısından çıkarak çok sektörlü holding modeline evrildiğini gösteriyor. Bu modelde medya, artık bir “kamusal iletişim alanı” olmaktan ziyade, enerji, inşaat, finans, sigorta ve altyapı ihalelerine bağımlı şirket gruplarının politik kalkanı işlevini görmektedir.
Bu bağlam, gazeteciliği özerk bir mesleki pratiğin dışına iter ve yapısal bağımlılığı derinleştirir.
2. Düzenleyici Kurumların Siyasallaşması ve Denetim Mekanizmalarının Bozulması
RTÜK ve Basın İlan Kurumu gibi düzenleyici kurumlar zamanla işlevsel özerkliklerini yitirdiğinde:
3. Gazetecinin Mesleki Özerklikten Siyasal Hizmetkârlığa Evrilmesi
Gazetecilik mesleğinin bireysel ve kolektif özerkliği, üç boyutta çöküş yaşamaktadır:
Düşük maaşlar, güvencesiz sözleşmeler ve sendikasız çalışma, gazetecileri kırılgan ve manipülasyona açık hâle getirmektedir.
Haber toplantıları kamu yararı değil, “patronun siyasal pozisyonu” ekseninde yürütülmektedir.
Bazı medya çalışanları zaman içinde habercilikten uzaklaşarak, siyasal aktörlerin veya sermaye gruplarının söylem taşıyıcılarına dönüşmüştür.
Bu dönüşüm, gazetecinin “kamusal bilgi üretici” rolünü ortadan kaldırmakta; onu politik iletişim operatörüne indirgemektedir.
4. Medya Karartmaları
Hakikatin karartılması özellikle şu toplumsal alanların görünmezleşmesine yol açmaktadır:
Yukarıda sıralanan toplumsal sorunlara köşelerine, sayfalarına, ekranlarında yer vermeyenler:
Türkiye’de “ cumhuriyeti savunucusu, Atatürkçü, muhafazakar, İslamcı, Liberal…” çevrelere alkışlatılan gazeteciler sırt dayadıkları sermayenin gücüyle vitrine konularak filtrelenerek “kahramanlaştırırlar.”
Toplumun gerçek gündemini sistematik olarak marjinalleştirme görevi üstlenirler.
5. Medya Güveninin Çöküşü: Hakikatin Devalüasyonu
Türkiye, uluslararası endekslere göre medya güveninde en alt sıralarda yer almasının vurgulanması, güven kaybı ve sadece mesleki başarısızlık değildir. Aynı zamanda bilgi rejimindeki yapısal bozulmanın çıktısıdır.
Güvenin çökmesi şu sonuçları üretir:
Bu ortamda “doğru bilgi” değil, “politik olarak faydalı bilgi” dolaşıma sokulur.
6. Alternatif Habercilik ve Direnç Adacıkları
Tüm olumsuzluklara rağmen, Türkiye’de bağımsız medya girişimleri, saha muhabirleri, küçük ölçekli dijital platformlar ve evrensel meslek ahlakına bağlılığını sürdüren gazeteciler önemli bir direnç hattı oluşturmaktadır.
Bu yapılar:
Bu süreçte yol ikiye ayrılır:
1. Trajları spekülatif, toplumsal sorunları kamufle eden, okursuz; şantaj ve tehditlerle reklam alıp, bunun üzerinden manşet çıkaran siyasi iktidarların koltuk değneği görevi üstlenirler ve holding dayanağı üzerinden yürüyenler.
2. İşçilerin, emekçilerin, öğrencilerin, gençlerin, yoksul köylülerin, emeklilerin sesi olan, bu seslerin sahiplendiği kadar güç kazanan, ekoloji ve çevre duyarlılığını öne çıkaranlar.
Hiç kuşkusuz bu kulvarda uzun soluklu toplumsal sorunları temel alarak yayın sürdüren EVRENSEL gazetesini örnekleye biliriz
Bu değerler, geniş ölçekli bir kırılma yaratmasa da, hakikatin kamusal alandaki dolaşımını tamamen yok olmaktan kurtaracak, sürdürülebilir güçtür.
Hadi hayırlısı…
Yorumlar
…Yorumlar yükleniyor…