Kandilli Rasathanesi: Güneş lekeleri 1947'den beri elle gözleniyor

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü, Türkiye'deki ilk güneş gözlem teleskobuna sahip. Rasathane, 1947 yılından bu yana her gün güneşin üzerindeki lekeleri "el" ile kağıda not alarak gözlemliyor.

TÜBİTAK Gökyüzü Gözlem Etkinliği, Afyonkarahisar'ın tarihi ve doğal güzellikleriyle öne çıkan Emre Gölü'nde ziyaretçilerini ağırlıyor. Gündüz güneşin üzerindeki lekelerin gözlemlendiği, gece ise Perseid meteor yağmurunun izlendiği etkinlik, yüzlerce gökyüzü meraklısına ev sahipliği yapıyor.

Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Öğretim Görevlisi Dr. Cihan Tuğrul Tezcan, etkinliğe ilk kez katıldıklarını ve ziyaretçilerin ilgisinden memnun olduklarını belirtti.

Dr. Tezcan, Rasathanenin Fatih Gökmen tarafından 1920'de kurulduğunu dile getirdi. 20 santimetre açıklıktaki teleskopla gökyüzü gözlemleri için adım atıldığını anlattı.

Kesintisiz gözlemlere ise 1947 yılında başlanabildiğini kaydeden Dr. Tezcan, "Kağıda güneşin görüntüsünü doğrudan yansıtarak, güneş lekelerini kağıdın üzerinde işaretliyoruz. 1947'den bu yana her gün yaptığımız bu kayıtları elimizde tutuyoruz, bu lekeleri tanımlayıp numaralandırıyoruz, uluslararası veri merkezlerine gönderiyoruz. Böylece güneş lekelerinin evrimsel yapısını, süreçlerini ve aktivite dönemlerini belirleyip inceleme şansı yakalıyoruz." ifadelerini kullandı.

Daha sağlıklı verilere ulaşılabiliyor

Dr. Tezcan, Kandilli Rasathanesi'nin tarihi misyonuna dikkat çekti. Kullandıkları geleneksel yöntemin uluslararası rasathaneler tarafından da uygulandığını işaret etti.

Dr. Tezcan, arşivlerinde bu verileri hem fiziksel hem de dijital olarak tuttuklarını vurguladı. "Teleskopla yeryüzünden doğrudan bir gözlem yapacağınız zaman hem göz sağlığınızı korumak hem çözünürlüğü yükseltmek hem de kameranın ömrünü uzatmak için filtreler kullanmamız gerekiyor. Ancak biz bu yöntemle beyaz ışığı doğrudan kullanarak yüzey lekelerini filtresiz şekilde yüksek çözünürlükle elde etmiş oluyoruz. Normalde sadece kameranın çözünürlüğüyle yetinmeniz gerekirken, biz bu geleneksel yöntemle optik sistemin kırınım limitini kullanarak gözlem yapıyoruz. Böylece daha sağlıklı verilere ulaşmış oluyoruz." dedi.