Tokayev: Kurultay'ın ilk oturumu tarihi dönüm noktası

Kazakistan'da anayasa reformu kapsamında oluşturulan 145 sandalyeli tek meclisli Kurultay, ilk oturumunu düzenleyerek çalışmalarına başladı.

Başkent Astana'daki Kurultay'ın ilk oturumuna Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev de katıldı.

Yeni seçilen milletvekilleri Kurultay'da yemin ederek görevlerine başladı.

Cumhurbaşkanı Tokayev, Kurultay'ın faaliyete geçmesini ülkenin siyasi sisteminin yenilenmesi açısından "tarihi bir dönüm noktası" olarak nitelendirdi.

Tokayev, halkın referandumla kabul ettiği yeni anayasa doğrultusunda tek meclisli yasama organının görevine başladığını belirtti. "Bugünden itibaren devletin siyasi sisteminin yenilenmesi süreci başlıyor." dedi.

Kurultay'ın yetkileri genişletildi

Tokayev, yeni yasama organının sadece kanun yapan bir kurum olmadığını vurguladı. Kurultay'ın devletin yürütme ve yargı organlarının şekillenmesinde daha etkin rol oynayacağını kaydetti.

Yeni sistemle Anayasa Mahkemesi, Merkez Seçim Komisyonu ve Yüksek Denetim Odası üyeleri Kurultay mutabakatıyla atanacak. Milletvekilleri, cumhurbaşkanının önerisi üzerine Yüksek Mahkeme hakimlerini atama ve görevden alma yetkisine sahip olacak.

Kurultay, Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Mahkeme hakimleri ile milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılmasına karar verebilecek. Yasama organı ayrıca hükümete güvensizlik oyu verme ve bazı hükümet üyelerinin görevden alınması için cumhurbaşkanına öneride bulunma hakkına sahip olacak.

Tokayev, "Kurultay'a yürütme ve yargı organlarının oluşumunda ve ülkenin kaderi açısından stratejik önem taşıyan konularda geniş yetkiler verildi." ifadelerini kullandı.

Tokayev, Kurultay seçimlerine katılımın yüzde 74'ün üzerinde olduğunu belirtti. Seçimlerin toplumun siyasi reformlara desteğini gösterdiğini kaydetti.

Seçimlerin ülke tarihinde önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade eden Tokayev, uluslararası toplumun da seçimlere "benzeri görülmemiş" ilgi gösterdiğini aktardı. Yaklaşık 800 uluslararası gözlemcinin Kazakistan'a geldiğini sözlerine ekledi.

Tokayev, yeni yasama döneminde "boş vaatler, yalan söylemler ve popülist sloganların" yerine profesyonelliğin öne çıkması gerektiğini vurguladı.

Dijitalleşme, yapay zeka ve yabancı yatırım gündemde

Tokayev, Kurultay'ın ilk döneminde ülkenin yeni anayasal sistemine uygun kapsamlı bir mevzuat güncellemesi yapması gerektiğini belirtti.

Yapay zekanın ortaöğretim sistemine entegrasyonu, dijital varlık sektörünün geliştirilmesi ve "Digital Qazaqstan" stratejisi kapsamında yeni yasal düzenlemeler hazırlanacak. Hükümetin bu düzenlemeleri Kurultay'a sunacağı bildirildi.

Kazakistan, yüksek nitelikli uzmanları, ileri teknolojileri ve yabancı sermayeyi ülkeye çekme politikalarını sürdürecek. Tokayev, bu kapsamda getirilecek "Altın Vize" uygulamasının sürece ivme kazandırmasını beklediklerini kaydetti.

Cumhurbaşkanı Tokayev, göç politikasının geliştirilmesi için yeni bir yasa tasarısının hazırlanacağını da açıkladı.

Tokayev, konuşmasında küresel gelişmelere de değindi. Uluslararası sistemin ciddi bir dönüşümden geçtiğini dile getirdi.

Devletler arasındaki karşılıklı güvenin zayıfladığını belirten Tokayev, bunun Birleşmiş Milletler (BM) ve kurumlarının faaliyetlerini olumsuz etkilediğini söyledi. BM Güvenlik Konseyi'nin küresel ve bölgesel barış, istikrar ve güvenliği sağlama misyonunu yerine getirmekte zorlandığını ifade etti.

Tokayev, bu ortamda bölgesel uluslararası kuruluşların ve "orta büyüklükteki devletler" olarak nitelendirilen ülkelerin uluslararası alandaki rolünün arttığını kaydetti. Kazakistan'ın da bu kategoride yer aldığını belirtti.

Tarih ve milli kimlik vurgusu

Tokayev, konuşmasında Kazakistan'ın tarihine ve milli kimlik konusuna geniş yer verdi.

Ulusal tarihin sadece trajediler ve kayıplar üzerinden ele alınmaması gerektiğini söyleyen Tokayev, geçmişin çarpıtılmasının da doğru olmadığını belirtti.

"Milletimizin çektiği acılar, milli kimliğimizin temeli olamaz." diyen Tokayev, Kazakistan tarihinin yenilgilerin yanı sıra zaferler ve başarılarla da şekillendiğini ifade etti.

Tokayev, genç neslin tarihe "geçmişin kırgınlıklarıyla değil, milletin yüksek çıkarlarını anlayarak" yaklaşması gerektiğinin altını çizdi.

Yeni hükümet ve cumhurbaşkanı yardımcıları için süreç başlıyor

Kurultay'ın yapısı tamamlandıktan sonra Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Başbakan adayları milletvekillerinin değerlendirmesine sunulacak. Yeni hükümet üyeleri de istişarelerin ardından atanacak.

Kurultay Başkanlığına Aybek Dadebay aday gösterildi

Tokayev, Kazakistan'ın siyasi sistemindeki dönüşümün Kurultay ile sınırlı kalmayacağını açıkladı. Eylül ayının ikinci yarısında "Kazakistan Halk Konseyi"nin oluşturulacağını belirtti.

Cumhurbaşkanı, bu yapının ülkenin etnik, bölgesel, sosyal ve siyasi çeşitliliğini temsil edecek üst düzey bir danışma organı olacağını kaydetti. Ayrıca yasama girişiminde bulunma hakkına sahip olacağını da belirtti.

Tokayev, Kurultay Başkanlığı için seçimde en çok oy alan Adilet Partisi Başkanı Aybek Dadebay'ı aday gösterdi.