Siemens Healthineers Türkiye, halkın sağlık algısını, alışkanlıklarını ve bilgi düzeyini ölçen "3. Sağlık Okuryazarlığı Araştırması"nın sonuçlarını paylaştı.

Şirket açıklamasına göre, 2022 ve 2024'te yapılan araştırmanın bu yılki bölümü FutureBright Group işbirliğiyle gerçekleştirildi.

Nisan ve mayıs aylarında Türkiye genelinde 18-65 yaş aralığında 600 kişiyle yüz yüze görüşüldü. Araştırma sonuçları, şirketin sağlık okuryazarlığını artırma projelerini içeren "Bilmende Fayda Var" platformu altında duyuruldu.

Araştırmaya göre, kendini sağlıklı hissedenlerin oranı yüzde 76'ya yükseldi. Ancak spor yapmayanların oranı yüzde 21'den 39'a çıktı. Sigara kullanımı yüzde 46,5 ile yüksek seyrini korurken, katılımcıların yaklaşık yarısı stresli olduğunu belirtti. Kronik hastalık sahipliği yüzde 23'e ulaştı; tansiyon yüzde 4'ten 10,3'e, şeker hastalığı ise yüzde 4'ten 8'e yükseldi.

Katılımcıların yüzde 52,7'si şikayet oluştuğunda sağlık kontrolüne gittiğini bildirdi. Rutin kontrol için doktora başvuranların oranı yüzde 23,5'te kaldı. Kontrolünü erteleyenlerin yüzde 32'si, gerekçe olarak "Hastalık çıkar" korkusunu gösterdi.

Düzenli check-up yaptıranların oranı son iki yılda yüzde 22'den 35'e yükseldi. Kontrol sıklığı ortalama 3,5 yıldan 2,2 yıla indi. Sinyal okuryazarlığı ise daha zayıf bir tablo çizdi. Katılımcıların yüzde 66'sı inme belirtilerini bilmediğini, yüzde 45'i Alzheimer'ın erken teşhis edilebileceğinden habersiz olduğunu belirtti. Kalp krizi belirtilerini ayırt edebildiğini söyleyenlerin oranı yüzde 59'da kaldı.

Kadın sağlığı sonuçlarına göre, 30 yaş üstü kadınlarda mamografi yaptırma oranı iki yılda yüzde 23'ten 54'e çıktı. Kadınların yüzde 70'i kendi kendine meme muayenesi yöntemini bildiğini, bilenlerin yüzde 80'i ise bunu uyguladığını ifade etti. Mamografi çektirmeyen kadınların yüzde 54'ü gerekçe olarak "Şikayetim olmadı" yanıtını verdi.

Araştırmanın dikkat çekici bulgularından biri yapay zeka ilişkisinde görüldü. Katılımcıların yüzde 40'ı tahlil sonuçlarını yapay zekaya yorumlattığını belirtti. Bunu yapanların yüzde 76'sı sağlığı üzerinde daha fazla kontrol hissettiğini aktardı. Ancak bu grubun yüzde 67'si deneyimin kafa karışıklığı, yüzde 62'si ise endişe yarattığını ifade etti.

Doktor kararını destekleyen yapay zekaya olumlu yaklaşanların oranı yüzde 64 oldu. Tanı süresini kısaltan teknolojilerin hayat kurtarabileceğine inananların oranı yüzde 69'a ulaştı. Yapay zekanın görüntülemede hata payını azaltabileceğini düşünenlerin oranı ise yüzde 55 seviyesinde yer aldı.

Halkın sağlık kurumu tercihinde temel beklentileri hekim deneyimi ve doğru teşhis olarak belirlendi. Katılımcıların yüzde 58'i hekim deneyimini, yüzde 48'i ise doğru tanıyı önemsediğini belirtti.

Şirket, araştırmanın ortaya koyduğu bilgi boşluklarını kapatmak için farkındalık projelerini sürdüreceğini bildirdi.

Araştırma sonuçları, FutureBright Group Kurucusu Akan Abdula moderatörlüğünde düzenlenen panelde kamuoyuna aktarıldı. Panelde, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Radyoloji Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Şükrü Mehmet Ertürk ve Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fatih Aydın, sonuçları hekim gözüyle değerlendirdi. Siemens Healthineers Türkiye Görüntülemeden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Ertan Cömert ve Laboratuvar Diagnostiği ve İnovasyon Yönetiminden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Gürdal Şahin, sağlık teknolojilerinin değerine dikkat çekti.

Prof. Dr. Şükrü Mehmet Ertürk, araştırmanın net bir mesaj verdiğini vurguladı. İyi hissetmenin, her şeyin yolunda olduğu anlamına gelmediğini aktardı.

Ertürk, toplumun yarısından fazlasının şikayet ortaya çıkmadan doktora gitmediğini belirtti. "Bu da erken tanı şansını en başından kaçırdığımız anlamına geliyor. Özellikle inme ve kalp krizi gibi zamanla yarıştığımız hastalıklarda belirtileri tanımak, hayat kurtarıyor. Sağlık okuryazarlığı dediğimiz şey, aslında tam da burada başlıyor, vücudumuzun bize verdiği sinyalleri doğru okuyabilmek." değerlendirmesini yaptı.

Ertan Cömert de halkın ve hekimlerin doğru tanı beklentisine dikkat çekti. Şunları kaydetti:

"Sağlık teknolojileri alanında faaliyet gösteren bir şirket olarak sorumluluğumuz, daha fazla insanın doğru tanıya zamanında erişebilmesini sağlamak. Bunun için görüntüleme çözümlerimizi daha fazla sağlık kurumuna ulaştırırken, hekimlerin karar süreçlerini destekleyen güçlü tanı araçlarının yaygınlaşmasına katkı sağlıyoruz. Ancak teknolojiye erişim kadar, toplumun bu teknolojiler hakkında doğru bilgiye sahip olması da kritik. Sağlık okuryazarlığını güçlendirmek, doğru zamanda doğru sağlık hizmetine başvurmayı ve erken teşhisin önemini anlamayı destekliyor. Bizim için teknoloji, yalnızca gelişmiş cihazlar sunmak değil, doğru bilgi ve teknolojiyle doğru tanıya erişimi herkes için güçlendirmek anlamına geliyor."

Gürdal Şahin, doğru tanıya giden yolun güvenilir laboratuvar verilerine zamanında erişimden geçtiğini vurguladı. Laboratuvar teknolojileri ve erken evrede hastalık tespitini sağlayan testlerin yaygınlaşmasının tanı süreçlerini güçlendirmede kritik rol oynadığını ifade etti.

Şahin, amaçlarının gelişmiş laboratuvar çözümlerini yaygınlaştırarak hekimlerin karar süreçlerini güvenilir verilerle desteklemek olduğunu aktardı. "Laboratuvar okuryazarlığını artırmak, insanların tahlil sonuçlarını kendi başlarına yorumlaması değil, düzenli kontrollerin ve erken tanının değerini kavraması anlamına geliyor. Otomasyon ve yapay zeka gibi teknolojilerin yaygınlaşmasıyla hem sağlık profesyonellerinin karar süreçlerini güçlendirmeyi hem de toplumda şikayet ortaya çıkmasını beklemeden kontrol olma kültürünü desteklemeyi hedefliyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Prof. Dr. Fatih Aydın, laboratuvar okuryazarlığının toplum sağlığı açısından stratejik önemine dikkat çekti. "Sağlık sistemlerinin önceliği yalnızca hastalıkları tedavi etmek değil, hastalıkları mümkün olan en erken aşamada fark ederek koruyucu ve önleyici sağlık yaklaşımını güçlendirmek. Seçili laboratuvar verileri henüz belirti vermeyen riskleri görünür kılarak, hekimlerin kararını destekliyor ve erken müdahale imkanı sağlıyor." ifadelerini kullandı.

Sağlık okuryazarlığı erken teşhisi destekliyor