Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) Çevre Direktörü Jo Tyndall, plastik atıkların çevreye etkisine dair farkındalık oluşturmak amacıyla Emine Erdoğan tarafından başlatılan Sıfır Atık Girişimi ile Türkiye’nin Sıfır Atık Günü’ne verdiği önemin son derece değerli olduğunu söyledi.
Merkezi Paris’te bulunan OECD’nin Çevre Direktörü Tyndall, AA muhabirine verdiği demeçte plastik atıkların çevresel etkilerini, geri dönüşüm potansiyelini ve Türkiye’nin bu alandaki çabalarını değerlendirdi.
Tyndall, plastik kirliliği konusunda farkındalığın artırılmasının ve bu konuda harekete geçmenin önemine dikkat çekerek, uluslararası etkinliklerin ve belgesellerin kamuoyunun ilgisini canlı tuttuğunu belirtti. Türkiye’nin Sıfır Atık Günü’ne yaptığı vurgunun bu anlamda önemli olduğunu kaydeden Tyndall, Türkiye'nin OECD Daimi Temsilciliği tarafından yürütülen ve plastik kirliliğiyle mücadelede iş birliğini teşvik eden çalışmaları memnuniyetle karşıladıklarını ifade etti.
Birleşmiş Milletler tarafından belirlenen 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü’ne de değinen Tyndall, Emine Erdoğan’ın 2017’de başlattığı Sıfır Atık Girişimi’nin Türkiye’nin döngüsel ekonomi hedeflerinin bir yansıması olduğunu vurguladı. Bu girişimin doğrudan Türkiye’nin First Lady’si tarafından desteklenmesinin yüksek düzeyde siyasi sahiplenme anlamına geldiğini ve bunun da büyük bir avantaj olduğunu belirtti.
OECD’nin üye ülkelerin çevresel performanslarını düzenli olarak incelediğini hatırlatan Tyndall, Türkiye’nin bu alanda gerçekten iyi adımlar attığını söyledi. Türkiye'nin OECD Daimi Temsilciliği ile aralarında çok verimli ve işbirliğine dayalı bir ilişki olduğunu belirten Tyndall, Türkiye’nin Çevre Politikaları Komitesi ve bağlı çalışma gruplarına aktif katılımından ve çeşitli çevre girişimlerine ilgisinden oldukça etkilendiklerini dile getirdi.
Tyndall, 2019 yılında dünya genelinde 353 milyon ton plastik atığın üretildiğini ve yalnızca OECD ülkelerinin bu atıkların yaklaşık yarısını oluşturduğunu ifade etti. ABD yüzde 20’den fazla, Çin yüzde 19, Avrupa ülkeleri yüzde 19 ve Hindistan yüzde 5’lik payla plastik atık üretiminde öne çıkarken, kalan oran diğer ülkelerden kaynaklandı.
Geri dönüşümün plastik kirliliğini azaltmada oynadığı role dikkat çeken Tyndall, 2019’da üretilen plastiklerin yalnızca yüzde 9’unun geri dönüştürüldüğünü, yani 353 milyon tonun sadece 33 milyon tonunun dönüşüme uğradığını belirtti. Bu oranın uzun süre çok düşük kaldığını ve artırılmasının oldukça zor olduğunu vurguladı.
Yıllık plastik atık miktarının 2060 yılına kadar 1 milyar tona ulaşabileceğine dikkat çeken Tyndall, bu atıkların yakılması durumunda sera gazı emisyonları ve hava kirliliği gibi insan ve hayvan sağlığına zararlı sonuçların ortaya çıkabileceğini söyledi.
Mikroplastiklerin okyanustaki canlılara zarar verdiğini belirten Tyndall, kaplumbağaların veya deniz kuşlarının plastiklere dolandığı ya da onları yiyecek zannederek yuttuğu görüntülerin herkesin malumu olduğunu söyledi. Artan plastik kirliliğinin okyanusların karbondioksit tutma kapasitesini azalttığını ve bunun hem turizm hem de sürdürülebilir balıkçılık üzerinde olumsuz etkileri olduğunu ifade etti.
Tyndall, şu anda devam eden uluslararası plastik anlaşması müzakerelerinin bu sorunlara çözüm getirmesini umduklarını belirtti. OECD’nin “Küresel Plastik Görünümü” raporunun, plastiklerin tüm yaşam döngüsü boyunca sıkı politikalar uygulanması durumunda bu sorunun çözülebileceğini açıkça gösterdiğini söyledi.
Bu politikaların küresel çapta uygulanması halinde, 2040 yılına kadar plastik kirliliğinin yüzde 96 oranında azaltılabileceğini ve geri dönüşüm oranının yüzde 9’dan yüzde 59’a çıkabileceğini ifade eden Tyndall, geri dönüşümün döngüsel ekonomi uygulamalarını güçlendirdiğini ve yeşil istihdam olanakları sunduğunu vurguladı. Ancak bu oranın artırılmasının kolay olmadığını; teknik, ekonomik ve altyapısal zorluklar bulunduğunu da ekledi.
Geri dönüştürülmesi zor olan bileşenlere sahip plastikler bulunduğunu ve özellikle ambalajların ortalama ömrünün sadece 6 ay olduğunu belirten Tyndall, bazı plastik türlerinin kontaminasyon ya da tasarım sebebiyle geri dönüşüme uygun olmadığını ifade etti.
Plastik üretimi ve talebini sınırlayıcı önlemlerin de gerekli olduğunu vurgulayan Tyndall, birçok ülkenin tek kullanımlık plastikleri – kozmetik ürünler dahil – yasaklamasını olumlu bir adım olarak gösterdi. Yeniden kullanım, onarım ve dayanıklılığı teşvik eden normlar ile eko-tasarım kriterlerinin de devreye alınabileceğini belirtti.
Son olarak Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (EPR) planları üzerine yürüttükleri çalışmalardan bahseden Tyndall, bu planların üreticilerin çevresel etkileri dikkate alarak ürün tasarlamalarını teşvik etmeyi ve geri dönüşüm maliyetlerini karşılayacak gelirleri oluşturmayı amaçladığını sözlerine ekledi. Resim: © AA
Yorumlar
…Yorumlar yükleniyor…