Nazi Almanyası'nın 1 Eylül 1939'da Polonya'ya saldırmasıyla başlayan İkinci Dünya Savaşı, tahmini 80 milyon kişinin ölümüne neden olurken insanlık tarihinin en büyük felaketlerinden biri kabul ediliyor. Birinci Dünya Savaşı'ndan yaklaşık 20 yıl sonra Nasyonal Sosyalizm (Nazi) ideolojisinin 1933'te Almanya'da iktidara gelmesiyle temelleri atılan savaş söylemi, Nazi diktatör Adolf Hitler'in 1938'de Avusturya ve eski Çekoslovakya'yı topraklarına dahil etmesiyle gerçeğe dönüştü.
Hitler'in Almanya'yı bir dünya imparatorluğuna dönüştürme hayali doğrultusunda gerçek dışı gerekçelerle komşusu Polonya'ya bundan 86 yıl önce saldırmasıyla başlayan savaş, kısa sürede bütün dünyaya yayıldı.
Irkçı, antisemitist, antidemokratik bir ideolojinin ütopik hayalleri uğruna başlayan savaş, milyonlarca can kaybına, soykırıma, savaş suçuna ve atom bombalarının kullanıldığı insanoğlunun yol açtığı en büyük felakete dönüştü.
Polonya'nın Gliwice kentinde, daha sonra Nazi Schutzstaffel (SS) adı verilen paramiliter oluşuma bağlı kişiler tarafından yapıldığı ortaya çıkan Almanya karşıtı bir radyo yayınını gerekçe gösteren Hitler, 1 Eylül 1939'da askerlerine bu ülkeyi işgal etme emrini vererek 6 yıl sürecek İkinci Dünya Savaşı'nın fitilini yakmış oldu.
Avusturya ve Çekoslovakya'yı bir şekilde topraklarına dahil eden Almanya'nın gözünü Polonya'ya dikmesi, Fransız ve İngilizler için kırmızı çizginin aşılması anlamına geliyordu.
Hitler'in Almanya'da iktidarı ele geçirdiği 1933-1939 yıllarında yaptıklarına göz yuman Birleşik Krallık ve Fransa, Polonya işgali karşısında sessizliğini bozarak 3 Eylül'de Nazilere savaş ilan etti.
Hitler'in Avrupa'da başlattığı savaşa paralel olarak, Uzak Doğu'da yayılmacı politikalar izleyen eski Japonya İmparatorluğu'nun 1937'de Çin'e saldırması ve daha sonra 1938'de sınır gerginliğini gerekçe göstererek eski Sovyetler Birliği'ne savaş ilan etmesi o dönemde yaşanan büyük felaketin derinleşmesine yol açtı.
Kasım 1941'de ABD'nin Pearl Harbor Limanı'na saldıran Japonlar, tarafsız kalacağını açıklayan ABD'nin de savaşa dahil olmasına neden oldu. Japonya'ya savaş ilan eden ABD'ye, Almanya ve İtalya da savaş açtığını duyurdu.
İtalya'nın faşist diktatörü Benito Mussolini ile Hitler arasında 1936'da kurulan ittifak doğrultusunda, Mussolini 1940'ta Fransa ve İngiltere'nin Afrika'daki sömürgelerine saldırma kararı aldı. Bu durum, savaşın Afrika'nın yanı sıra Akdeniz'e de sıçramasına neden oldu.
Polonya'nın işgali öncesinde Berlin ile Moskova arasında kurulan saldırmazlık paktı nedeniyle bu ülke iki güç tarafından bölüşülürken Sovyetler, paktı fırsat olarak değerlendirip Finlandiya, çoğu Baltık ülkesi ve Romanya'nın bazı bölgelerini ilhak etti. Bu süreçte Fransa dahil çok sayıda Avrupa ülkesini istila eden Hitler, Moskova ile yaptığı anlaşmayı yok sayarak, 1941'de Sovyetler Birliği'ne saldırdı. Alman diktatörün beklenmedik bu adımı büyük bir cephenin açılmasına yol açarken, savaşın taraflarının belirlenmesini sağladı.
Dünya genelinde 60'tan fazla ülkenin doğrudan ya da dolaylı katıldığı İkinci Dünya Savaşı'nda iki karşıt ittifak kuruldu.
Almanya, İtalya ve Japonya'nın başını çektiği "Mihver" adı verilen birliğe karşı, İngiltere ve ABD'nin öncülüğündeki Batılı ülkelere daha sonra Sovyetler Birliği ve Çin'in de katılmasıyla oluşan "Müttefikler" yer aldı.
Yaklaşık 4 kıtada kara, hava ve deniz birliklerinin karşı karşıya geldiği savaşta, yaklaşık 110 milyon kişi silah altına alındı.
Bütün dünyayı etkisi altına alan savaşa Avrupa'da İrlanda, İsveç, İsviçre, İspanya, Portekiz müdahil olmazken, fiilen savaşa katılmayan Türkiye, 1945'te "Müttefikler"e katıldığını duyurdu.
1939-1941 yıllarında savaşın belirleyici tarafı konumundaki Mihver ittifakı, Japonya'nın ABD'ye saldırması ve Almanya'nın Rusya ile kurduğu paktı ihlal etmesiyle kan kaybetmeye başladı.
Gelişmiş silahlara ve donanımlı insan gücüne sahip ABD'nin ve Birleşik Krallık'ın başını çektiği ittifakın yanında yer alması Müttefikler'in elini ciddi anlamda güçlendirdi.
Savaşın en önemli dönüm noktalarından biri, Rusya'nın güneyinde yer alan o günkü adıyla Stalingrad'daki (daha sonra kentin adı Volgograd olarak değiştirildi) muharebe, bir diğer önemli gelişme ise Fransa'nın kuzeyinde yer alan Normandiya'ya Müttefik kuvvetlerin gerçekleştirdiği çıkartma oldu.
Uzmanların, Hitler'in en büyük stratejik hatası olarak değerlendirdikleri Rusya'ya saldırması, Nazi Almanyası için sonun başlangıcı oldu. 1942-1943'teki Stalingrad Muharebesi'nde şiddetli çatışmalar ve soğuk kış şartları nedeniyle yaklaşık 2 milyon asker öldü. Kızıl Ordu'nun buradaki zaferi, Mihver ittifakının doğudaki güçlerini kaybetmesinin ve Rusya'nın karşı taarruza geçmesinin yolunu açtı.
Müttefik kuvvetlerinin, 1944’te Fransa'daki Normandiya'ya çıkartma yapması, doğuda Ruslar, batıda Hitler karşıtı koalisyonun açtığı iki cephe, Almanya'yı köşeye sıkıştırdı.
Sovyetler Birliği ve Batılı güçlerin 1945'te Almanya'yı istilasıyla Berlin'e sıkışan Hitler ve eşi Eva Braun'un 30 Nisan 1945'te intihar etmesi sonrasında 8 Mayıs 1945'te Nazilerin koşulsuz teslimiyeti kabul etmesiyle Avrupa'da savaş sona erdi.
Almanya ve İtalya'nın kaybetmesine rağmen Müttefikler'in koşullarını kabul etmeyen Japonya'nın, verdiği kayıplara rağmen teslim olmayı reddetmesi üzerine 6 Ağustos 1945'te Hiroşima'ya ve 9 Ağustos'ta da Nagazaki'ye ilk atom bombalarını atan ABD, Tokyo yönetimini teslim olmaya zorladı.
Japonya'nın 2 Eylül 1945'te resmen teslim olmasıyla İkinci Dünya Savaşı sona erdi.
İkinci Dünya Savaşı'nda yaklaşık 60 milyonu silahlı çatışmalarda, 20 milyonu da kıtlık, salgın ve çeşitli hastalıklar nedeniyle tahmini 80 milyon insan hayatını kaybetti.
Yahudi karşıtı Naziler, yaklaşık 6 milyon Musevi'yi katlederek bu halka soykırım uyguladı. Savaş ve insanlık suçlarının işlendiği 6 yıllık süreçte Nazi ideolojisince sakıncalı görülen, engelli bireylerin yanı sıra "ari ırk olarak değerlendirilmeyen" Romanlar katledildi.
Japonya ise Çinlilere karşı katliamlara girişti. Savaş, insanlık tarihinin gördüğü en korkunç bilimsel araştırmaların yapıldığı bir dönem olarak da tarihte yerini aldı.
Alman araştırmacılar, savaş esirleri ve toplama kamplarındaki siviller üzerinde çeşitli deneyleri narkoz kullanmadan yaparken, birçok insan bu deneylerde hayatını kaybetti ya da sakat kaldı.
Josef Stalin diktatörlüğündeki eski Sovyetler Birliği'nin Sibirya bölgesindeki zorunlu çalışma kamplarında ise çok sayıda savaş tutuklusunun şiddetli soğuk, yetersiz beslenme ve kötü koşullar nedeniyle öldüğü tahmin ediliyor.
İkinci Dünya Savaşı'nda en büyük kaybın yaşandığı ülke Sovyetler Birliği oldu. 13 milyonu asker, toplamda 27 milyon Sovyet vatandaşı öldü. 6 milyon Polonyalının hayatını kaybettiği savaşta, 6 milyon 500 bine yakın Alman öldü. Savaşın öncü ülkelerinden Birleşik Krallık yaklaşık 330 bin, savaşa taraf olmayan İngiliz kolonisi Hindistan da 3 milyondan fazla vatandaşını kaybetti.
Yorumlar
…Yorumlar yükleniyor…