“Zazaca dilinin yaşaması gerekiyor”

“Zazaca dilinin yaşaması gerekiyor”

Almanya’nın Oberhausen kentindeki Alevi Kültür Merkezinde Zazaca ders verilmesi ve Zaza kültürüyle ilgili bir toplantı yapıldı. 

Sunuculuğunu çok kısa bir süre öncesine kadar TRT Kurdi Programlarından tanıdığımız, kendisi de bir Dersim Zaza’sı olan sempatik profesyonel Sunucu Çiğdem Karaboğanın yaptığı Etkinlik Toplantıyı düzenleyen Eğitimci, Duisburg ve çevresi Zaza Velileri Derneği Başkanı Hakkı Çimen katılımcıları selamlamasıyla başladı. 



Araştırmacı-Yazar Hakkı Çimen bu konuda neden çaba gösterdiklerini hem Zazaca hemde Türkçe olarak katılımcılara şöyle açıkladı: 

“Ortada tarihi gerçekler, her halkın bir dili ve kültürü vardır. Bizde bir halkız ve bizimde bir dilimiz, kültürümüz var. Dil ve kültür her halk için önemlidir. Halkımız dünyadaki kadim halklardan birisidir. MÖ 520 yılında İran Kralı Dareuş´un yazdırdığı Bisutun Anıtlarinda Zaza halkının da adı geçmektedir. Bilim adamları, Zerdüştlüğün kutsal kitabı Avesta Dilinin eski Zazaca olduğunu söylüyorlar.  Zaza dili kürtçeden daha eski bir dildir. Avrupa ve Amerika’dan birçok Dil bilimci ele aldıkları çalışmalar sonucunda Zazacanın kendi başına ayrı bir dil olarak belirlemişlerdir. Zaza halkı Sunnisi ve Alevisiyle ne yazıkki bir birlik oluşturamadı. Kürt ve Ermeni milliyetçileri tarafindan inkâr edilmesinin önemli nedenlerinden biri de örgütlenememiş olmasıdır. Parlamentodaki Zaza kökenliler, Türk veya Kürt partilerine çalıştıklarından Zaza Dili ve kültürüne sahip çıkmıyorlar. Zaza halkı, Türkiye´nin nüfus bakımından 3. kalabalık halkı olmasına rağmen Türkiye palamentosunda her bakımdan sahipsizdir. Halkımız örgütlü olmadığı için kendini ifade edemiyor ve milli değerlerini koruyamıyor.’’ 

Halkımızı da bu konuda hassasiyete davet ediyoruz.



Oberhaus AKM’deki Etkinlikte yine bir Eğitimci olan Mehmet Ocak ve Dr. Daimi Cengiz de konuyla ilgili olarak birer konuşma yaptılar. Mehmet Ocak Etkinlikteki konuşmasında şunları söyledi: ‘’ Ana dil yasaklarla yok edilemez. Zazaca da yok edilememiştir fakat gelişmesi ve zenginleşmesi engellenmiş hatta unutulması istenmiştir.



Dil ailesinin köklü bir üyesi olan Zazaca ile ilgili araştırmalar ve kayıtların başlangıç tarihi henüz 150 yıl öncesine dayanmaktadır. Türkiye’deki dillerden Zazaca’nın da bu tehlike kapsamında olduğu ve devletin bu dile sahip çıkması gerektiğini belirtmek istiyoruz. Halkımızı da bu konuda hassasiyete davet ediyoruz.

Yüzyillardir nesilden nesile sözlü olarak bugüne getilirlen Zazaca, ki bazıları buna „Hızır Dili “diyor, günümüzde kaybolma tehlikesi altındadır. Lütfen sahip çıkalım ‘’



Araştırmacı, Yazar Dr. Daimî Cengiz’ de Zaza ve Alevi Kültüründen örnekler sunduğu konuşmasında ‚ ‘‘Dersim inancinda güneş kıbledir. Genel olarak Anadolu Kızılbaş Alevileri arasında „insan okunacak en büyük kitaptır “inancı kabul görür. Güneş ve kitap aydınlanmayı sembolize ederler. Bunu eski Mezar taşlarında bile görebiliriz. ‘‘dedi.



Oberhausendeki Bilgilenme akşamı Dr. Daimî Cengizin sazıyla Zazaca deyişlerin, ağıtların çalıp, söylemesi ve katılımcıların hazırladığı Lokmaların birlikte yenmesiyle son buldu.

ha-ber.com/Mehmet Tanlı/ Oberhausen