Tarım sektörüne ve üreticilere gereken destek verilmediği takdirde tarımda kopuşların artacağı belirtildi. Antalya Ticaret Borsası (ATB) Ekim ayı Meclis Toplantısı çevrimiçi gerçekleştirildi. Tarım ve ülke ekonomisi hakkında değerlendirmelerde bulunan ATB Başkanı Ali Çandır, 2021 yılının son çeyreğine umut verici girilmediğini söyledi. Son 14 ayda ticari kredi faizinin yüzde 8’den yüzde 22’ye çıktığına dikkat çeken Çandır, şöyle devam etti. “Geçen yıl Eylül ayında ortalama ticari kredi faizi yüzde 14 civarında idi. Son 14 ayda yüzde 8’den yüzde 22’ye yükselen faiz oranları sadece büyüme amaçlı kredi talebini kısmıyor. Ondan daha önce ve tehlikeli olarak borç çevirme gücünü felç ediyor. Bu durum sürdürülemez, faizler düşürülmeli. Ekonomik gerçeklerle bağdaşmayan faiz indirimleri ise beklenen iyileşmeleri sağlayamadığı gibi daha büyük sorunlara yol açtı.’’

Üç aşamalı darboğaza doğru

Merkez Bankası’nın son faiz indirimlerinden sonra döviz kurlarındaki hızlı yükselişlerin üç aşamalı bir darboğaza götürdüğünü belirten Çandır, şunları kaydetti. ‘’Öncelikle ithalata dayalı girdilerinden dolayı ciddi maliyet artışlarıyla karşı karşıya kalmaktadırlar. Ardından yeni maliyetli ürünlere talep daralmaktadır. Sonra da artan enflasyondan dolayı zorunlu yüksek faiz artışlarının gelmesiyle talep bir kez daha daralmaktadır. Toplumsal gelirin benzer oranda artmamasıyla geniş halk kesimlerinin düşen alım gücü, talebi daha da daraltmaktadır. Bu açmaza bir kez daha düşmemeliyiz.”

Yüksek enflasyona alışmayalım

Kamu bankalarının kurumsal kredi ve konut kredi faizlerini düşürmeye başlamasının kurumsal ve konut arzı kesimlerinde nispi rahatlama sağlarken diğer taraftan daha geniş kapsamda bir faiz düşüşü beklentisi yarattığını vurgulayan Çandır, “Bütün bu girişimler, doğal olarak yüksek enflasyon beklentisini de körüklemektedir. Yüksek enflasyonun geniş halk kesimleri ile 2 milyondan fazla mikro ve KOBİ nitelikli işletmeler üzerinde reel fakirleşmeye yol açtığını yaşayarak biliyoruz. Bu yüksek enflasyon belasına asla alışmamalıyız ve normalleştirmemeliyiz” dedi. Tarım sektörünün enflasyonun fakirleştirici etkilerini uzun süredir yaşadığına dikkat çeken Çandır, şöyle konuştu. ‘’TÜİK verilere göre tarımsal girdi enflasyonu yüzde 29 düzeyinde. Tarımsal üretici fiyatları ise aynı dönemde yüzde 25 arttı. Yani sadece Ağustos ayında tarım kesimi en az yüzde 16 fakirleşmiştir. Bu durum son 7 yılın 2’si hariç her yılında fakirleşme olarak gerçekleşmiştir. Tarımda en çok kullandığımız üre yıllık yüzde 238, potasyum nitrat yüzde 97 ve 20 20 gübre yüzde 163, yem ise ortalama yüzde 84 arttı. Başta enerji olmak üzere tüm girdiler dışa bağlı. Dövizdeki her yükseliş doğrudan maliyetlere yansıyor. Bizler üretirken önümüzü göremez hale geldik.’’

Tarımsal kopuş uyarısı

Tarımın Antalya’nın kılcal damarlarına kadar nüfuz eden bir sektör olduğunu belirten ATB Başkanı Çandır, sözlerini şöyle tamamladı. ‘’Tarımsal faaliyetler daha büyük ölçüde mikro ya da KOBİ niteliğindeki üretici ve ticaret erbapları tarafından gerçekleştirildi. Bu ölçek, dış etkilere karşı genellikle savunmasızdır. Bunları reel olarak fakirleşmeye mahkum ederseniz kaçınılmaz şekilde tarımsal faaliyetlerden çekilmek zorunda kalırlar. Bu dönemde en çok önemsememiz gereken konu bu kesimleri reel olarak fakirleştirmeden faaliyetlerini yapmalarını sağlamaktır. Aksi halde tarımdan kopuşları durduramayacağız.”