Sami Yusuf: Müzik yolculuğum köklü ve çok kültürlü

Geleneksel müzik mirasını farklı kültürlerin makam, dil ve enstrümanlarıyla buluşturan dünyaca ünlü sanatçı Sami Yusuf, bugün ve yarın İstanbul'da müzikseverlerle buluşacak.

Sanatçı, 3Z Organization ve WOVO Entertainment organizasyonuyla "Rooted" konser serisi kapsamında ilk olarak Ankara ATO Congresium'da sahne aldı. Yusuf, bu akşam ve yarın İstanbul Kongre Merkezi'nde konser verecek.

Türkiye ve dünya genelinde geniş bir hayran kitlesi bulunan Yusuf, "Rooted" konseptiyle müzikal yolculuğunda farklı coğrafyaların zenginliklerini ve insanlığın ortak değerlerini aynı sahnede bir araya getiriyor.

Doğu ve Batı müzik geleneklerinden beslenen Yusuf, müziğinin felsefesini ve Türkiye ile kurduğu bağı anlattı.

Yusuf, "Rooted" projesini şu sözlerle tanımladı: "Benim için gelenekle doğrudan bağlantılı olmak çok önemli. Gelenek derken geleneksel müziği, onunla birlikte gelen makamları, sembolleri, dili, kültürü ve sanatı, farklı kültürlerin tüm bu unsurlarını kastediyorum. Köklü olmak, daha samimi, daha organik, daha otantik ve daha hakiki bir ifade biçimine sahip olmak demek. Müziğin, enstrümanların ve kültürün kendisini anlatmasına izin veriyorsunuz. (Konserlerde) Halılardan kıyafetlere, müzikten enstrümanlara kadar her unsur geleneğe dayanıyor. Dolayısıyla 'köklü' derken geleneğe kök salmış olmayı kastediyoruz."

Sahnesinde farklı kültürleri ve geleneksel enstrümanları bir araya getirmesi hakkında Yusuf, şunları kaydetti: "Ben bir bakıma sentezliyorum sanırım. Bunları bir araya getirmek benim için büyük bir onur. Bu güzel enstrümanların hiçbirini ben icat etmedim ama hepsini bir araya getirmek ve tüm bunlara hayat veren, hepsini birbirine bağlayan o ilmeği atmak benim için büyük bir onur. Bence bu ilmek herhangi bir kültürü diğerlerinden de ayırmıyor. Budist ya da Gregoryen ilahilerinde, Endülüs ve Fas'taki Mağrip müziğinde, Türk sanat müziğinde ve ilahilerinde, Çin'in Taoist ve diğer geleneksel müziklerinde duyulabiliyor. Benim ilgilendiğim şey de bu ilmek. Her şeyi birbirine bağlayan bu ortak bağla ilgileniyorum ve bunun bir parçası olmak benim için büyük bir onur ve ayrıcalık.

Ekibimle birlikte 2022'ye uzanan 'When Paths Meet' adında bir proje oluşturduk. İlk gösterimi Amsterdam'daki Concertgebouw'da yapıldı. Hollanda'dan güzel bir koroyu, Amsterdam merkezli çok etkileyici bir Endülüs orkestrasını ve Arap dünyasından, Türkiye'den ve farklı coğrafyalardan müzisyenlerden oluşan kendi topluluğumu bir araya getirdik. Daha sonra bu yapı, orkestramız olan 'Fons Sophiae Collective'e dönüştü. Yani orkestra, 'When Paths Meet' konser serisinden doğdu. Kısacası, benim asıl ilgilendiğim şey her şeyi birbirine bağlayan o ortak ilmek ve benimle birlikte sahne alan 'Fons Sophiae Collective' de bunun çok önemli bir parçası."

Türkiye'deki dinleyicileriyle özel bir bağı olduğunu belirten Yusuf, seyirciden aldığı enerjinin müziğini nasıl etkilediğini şöyle anlattı: "Benim de bir müzikal yolculuğum oldu. Bu yolculuk 2000'de belirli bir ses ve müzik anlayışıyla başladı. Daha sonra müziğim gelişti, geleneksel, klasik müziğe yöneldi ve müziğin içsel boyutuyla daha fazla ilgilenmeye başladım. Dinleyicim de benimle birlikte büyüdü. Türkiye'de hatta açıkçası Türkiye'nin ötesinde de çok bilinçli ve müziği takip eden bir dinleyici kitlemin olmasından büyük mutluluk duyuyorum. Bazen eski eserlerimden bazılarını özlüyorlar. Ancak konserlere geldiğinizde ne kadar ilgili olduklarını görüyorsunuz. Islık yok, dikkat dağıtan başka bir şey yok. Ruhsal, psikolojik ve zihinsel olarak müziğin içindeler. Kendilerini tamamen müziğe bırakıyorlar. Bazen benim ve dinleyicinin, kendimizi kaybettiğimiz anlar oluyor. 'Kaybolmak' doğru kelime mi bilmiyorum ama bir tür vecd haline giriyoruz. Bunu beklemiyorum ama oluyor. Hep birlikte derin ve yoğun bir ruh halinin, bir tür transın içine giriyoruz. Türkiye'deki dinleyicimi gerçekten çok seviyorum. Müziğin içine bu kadar derinlemesine girmelerinden büyük mutluluk duyuyorum. Enstrümanlara bakmaları, makamları takip etmeleri ve farklı kültürlerin müzikte kesiştiği noktaları fark etmeleri benim için büyük bir onur. Bu gerçekten harika."

Konser repertuvarındaki sürprizlerden biri olan "Zahid Bizi Tan Eyleme" eserini seslendirme kararını açıklayan Yusuf, "Bir süre önce ekibimizden bir arkadaşım bana, 'Neden bu eseri kendi yorumunla seslendirmeyi düşünmüyorsun?' diye önerdi. Çocukluğumdan beri bildiğim, bana çok tanıdık gelen bir eser olduğu için parçayla hemen bağ kurdum. Bu parça, Nesimi'nin anlayışıyla da çok örtüşen bir ilahi, geleneksel bir eser ve çok derinlikli. Geleneksel müzik de böyledir. Sadelik görürsünüz ama deha o sadeliğin içindedir. Geleneksel mimariye, örneğin Sultanahmet Camisi'ne, Süleymaniye'ye veya Ayasofya'ya baktığınızda da bunu görebilirsiniz. Mimari ilk bakışta sadedir, çok fazla süsleme yoktur. Ancak ayrıntılara girdiğinizde bir karmaşıklık, geometri ve deha okyanusuyla karşılaşırsınız. Bence müzik için de aynı şey geçerli. Bu melodiyi, Uşşak makamını dinlediğinizde eserle hemen bağ kuruyorsunuz. Yüz kez, bin kez dinleseniz bile bıkmazsınız. Bir tür manevi monotonluk var. Monoton ama olumsuz anlamda değil. Daha çok armonik bir monotonluk. Belki buna kutsal bir monotonluk bile diyebiliriz. Sadelik tekrar ediyor ama o kadar görkemli ve güzel ki insanı içine çekiyor. Elbette sözleri de muhteşem. Geleneğimizden gelen bu deha ürünü eseri yorumlamak benim için büyük bir onur ve ayrıcalık." ifadelerini kullandı.

Konserlerinde farklı sesleri ve sanatçıları bir araya getirerek kolektif bir müzikal yapı oluşturması hakkında Yusuf, "Fons Sophiae Collective, 2022'de 'When Paths Meet' projesinden doğan orkestramız. Geleneksel müzik tek bir kişiyle ilgili değildir. Birey geri çekilir, kaybolur ve onun yerini evrensel olan alır. Benim ilgilendiğim şey de bu. Konserde öyle bölümler var ki çok güzel, gerçekten büyüleyici ama benim sesime uygun değil. Ses aralığımın dışında kalıyor. Ancak Fas'tan bize katılan Nabyla Maan'ın sesine uygun. Çiğdem Gürdal'a, İbrahim Suat Erbay'a veya İsmail Boujia'ya uygun bölümler var. Ses de bir enstrümandır. Aslında en derin enstrümandır ama yine de bir enstrümandır. Bir besteci olarak, sesleri de müzikal açıdan bir portre gibi değerlendiriyorum. Dolayısıyla mesele herhangi bir bireyin egosu değil. Bu konserin amacı, siz orada oturup müziği dinlediğinizde sanatçının ortadan kaybolması. Geriye müziğin kendisinin kalması." dedi.

Tek bir müzik tarzına bağlı kalmak yerine çok dilli ve çok kültürlü bir müzikal dünya kurmasının bilinçli bir tercih olup olmadığı sorusuna Yusuf, "Algoritma benimle ne yapacağını bilmiyor. 'Bu adamla ne yapacağım?' diye düşünüyor. Aslında bu konularla çok fazla ilgilenmiyorum. Özellikle yapay zeka meselesini de konuşmamız gerekiyor. Bence insan müziği varlığını sürdürecek. Ruh varlığını sürdürecek. İnsanlar ruh taşıyan, içinde bir şeyler barındıran, insani bir dokunuşa sahip olan şeylerden etkileniyor. Bu da kusurlar demek. Çünkü mükemmel değiliz. Bence müzikal ve duygusal açıdan bu kusurlar, bir anlamda müziği mükemmel yapan şeyler ve bize dokunuyor. Ben kendi çalışmalarımı, 'dünya müziği' değil, dünya müziği geleneklerinin bir kutlaması olarak tanımlıyorum. Bunun Allah'ın izniyle, kalıcı olacağını düşünüyorum. Çünkü bir anlamda bu benim müziğim değil. Bu dünyanın, dünya geleneklerinin müziği. Çok fazla konser vermeyi de bilinçli olarak tercih etmiyorum. Benim için çok önemli olan bazı şeyler var. Ama ne zaman sahneye çıksak, aldığımız karşılıktan gerçekten çok etkileniyoruz. Bundan derinden etkileniyor ve büyük bir onur duyuyorum. Her seferinde çok duygusal ve çok etkilenmiş bir şekilde sahneden ayrılıyorum." yanıtını verdi.