ABD Uluslararası Dini Özgürlük Komisyonu (USCIRF) yıllık raporunu yayınladı. Raporun tavsiyeler bölümünde aralarında Türkiye’nin de olduğu 12 ülkenin ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Özel İzleme Listesi’ne (SWL) alınması önerildi. ABD Uluslararası Dini Özgürlük Komisyonu (USCIRF) yıllık raporunu yayınladı. Raporun Türkiye bölümünde “dini özgürlük koşullarının zayıf olmaya devam ettiği” tespiti yer aldı. Raporun tavsiyeler bölümünde aralarında Türkiye’nin de olduğu 12 ülkenin ABD Dışişleri Bakanlığı’nın Özel İzleme Listesi’ne (SWL) alınması önerildi. Komisyonun raporunda, ABD Dışişleri Bakanlığı’nın 2021 yılı Kasım ayında Cezayir, Küba ve Nikaragua’yı bu ülkelerin hükümetlerinin ciddi ihlaller gerçekleştirmesi ya da bu ihlalleri gözyumduğu gerekçesiyle Özel İzleme Listesi’ne alındığı hatırlatıldı. Raporda bu ülkelere ek olarak Türkiye, Azerbaycan, Mısır, Endonezya, Irak, Kazakistan, Malezya, Özbekistan ve Orta Afrika Cumhuriyeti’nin de bu listeye alınması tavsiye edildi. ABD Uluslararası Dini Özgürlük Komisyonu (USCIRF), 1998 tarihli Uluslararası Dini Özgürlük Yasası (IRFA) kapsamında kuruldu. Üyeleri Başkan ve Kongre’deki her iki siyasi partinin liderleri tarafından belirlenen komisyon, ülkelerdeki din ve inanç özgürlüğüne ilişkin ihlalleri değerlendirerek ABD Başkanı, Dışişleri Bakanı ve Kongre’ye bazı politika önerilerinde bulunuyor.

Ruhban okulu çağrısı

Raporun Türkiye’ye ilişkin bulgular bölümünde, ülkede dini özgürlüklere ilişkin koşulların bir önceki yıla kıyasla iyileşme göstermediği; çok sayıda dini grubun, dinlerini ya da inançlarını yaşama imkanını önleyen ya da ciddi şekilde sekteye uğratan bürokratik engellerle karşı karşıya kalmaya devam ettiği kaydedildi. Hükümetin dini gruplara tüzel kişilik vermeyi reddetmeye devam ettiği ve dini vakıflara uzun süredir geciken yönetim kurulu seçimlerinin yapılması taleplerini reddettiği belirtildi. Hükümetin “Heybeliada’daki Ruhban Okulu’nu yeniden açmak üzere adım atmadığı, 50 yılı aşkın bir süredir Ekümenik Patrikliği’nin din adamlarını eğitmesini engellediği” kaydedildi. Raporda, Haziran ayında ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price’ın Heybeliada Ruhban Okulu’nun kapatılmasının 50. yılında yaptığı yazılı açıklamada, “Türk hükümetine din ve inanç özgürlüğüne saygı göstermesi ve dini gruplara din adamlarının eğitimine izin vermesi çağrısında bulunduğu” hatırlatıldı. ABD Başkanı Joe Biden’ın Ekim ayında Patrik Bartolomeos’u kabul ettiği ve görüşmede temel bir insan hakkı olarak dini özgürlüklerinin öneminin ele alındığı belirtildi. Türk hükümetinin zorunlu askerlik konusunda vicdani ret hakkının kullanılmasına izin vermediği ve bu hakkı kullanma girişiminde bulunanlar hakkında suçlama getirdiği belirtildi.

“Dini ve etnik azınlıklar hedef alındı”

2021 yılı içinde Türkiye’de hem dini hem de etnik azınlıkların hükümet ya da toplum nezdinde dini gerekçelerle hedef alındığı; Temmuz ayında polisin Kürtçe vaiz verdiği gerekçesiyle 28 imamı gözaltına aldığı ve bunların 9’unun tutuklandığının bildirildiği ve imamların hükümetin resmi vaizine neden bağlı kalmadıkları konusunda sorgulandıkları ve resmi makamların bu durumu terör örgütüne destekle eşdeğer tuttuğu kaydedildi. Alevilerin bir dizi tehditkar olayla karşı karşıya kaldığının belirtildiği raporda, Ağustos ayında İstanbul’da bir cemevine bir grubun hasar verdiği; bazı Aleviler’in evlerinin işaretlendiği; Adana ve Yalova’da da Aleviler’in evlerinin saldırıya uğradığı olaylar örnek olarak gösterildi. Raporda Protestan cemaatinin de zorluklarla karşı karşıya kaldığı kaydedildi. Türk hükümetinin son yıllarda sınırdışı ettiği ya da ülkeye girmesine izin vermediği yabancı Protestanlar’ın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) başvurduğu hatırlatıldı. Aralık ayı sonlarında İstanbul Kadıköy’de bir Protestan kilisesinin ön kapısına “Allah 1” yazıldığı olay bu bölümde örnek olarak verildi. Türkiye’de hükümetin ibadet yerleri ve mezarlıkları koruyamadığı savunuldu; Kütahya’da Surp Toros Ermeni Kilisesi’nin yıkıldığı; Van’daki bir inşaatta Ermeni mezarlığındaki mezar taşlarının devrildiği belirtildi.

Antisemitizm eleştirisi

Türkiye’de çeşitli düzeylerde hükümet yetkililerinin yaptıkları açıklamalar ve sosyal medya paylaşımlarıyla antisemitizm içeren ifadeler kullandıkları belirtildi. Mayıs ayında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın antisemitik bir dil kullandığı ve bu ifadelere ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan güçlü kınama geldiği hatırlatıldı. Türkiye’nin tek Yahudi gazetesi Şalom ve Türkçe yayınlanan Yahudi haberleri platformu olan Avlaremoz’a yönelik siber saldırıların gerçekleştirildiği; kullanılmayan bir sinagogun girişinin tespit edilmeyen şahıslar tarafından ateşe verildiği kaydedildi.

“Dini değerlere hakaret” yasası

Türk hükümetinin “dini değerlere hakaretin” suç teşkil etmesine ilişkin yasayı muhafaza ettiği hatırlatıldı. Buna, Ocak ayında Boğaziçi Üniversitesi’ndeki bir sergide Kabe figürü etrafına LGBTİ bayrakları çizilmiş bir görsele yer verilmesinin ardından üniversite öğrencilerinin tutuklandığı olay örnek olarak verildi.

ABD Dışişleri Bakanlığı ve Kongre’ye çağrı

Raporda ABD Dışişleri Bakanlığı’na Türkiye’nin dini özgürlük ihlallerine gözyumduğu gerekçesiyle, Uluslararası Dini Özgürlükler Yasası (IRFA) kapsamında, Özel İzleme Listesi’ne alınması; Türk hükümeti yetkilileriyle yapılan toplantılarda ruhban okulunun açılması ve antisemitizm gibi dini özgürlüklere ilişkin konuların gündeme getirilmesi çağrısı yapıldı. ABD Kongresi’ne, Türkiye’nin dini azınlıklar ve daha geniş kapsamda insan hakları konularındaki uygulamaları konularının ABD-Türkiye arasındaki ikili ilişkiler bağlamındaki değerlendirmesine dahil etmesi çağrısı yer aldı. VOA tarafından geçilen “Türkiye Dini Özgürlüklerde İzleme Listesi’ne Alınsın” haberinde ha-ber.com editörlerinin hiçbir editoryal müdahalesi yoktur. “Türkiye Dini Özgürlüklerde İzleme Listesi’ne Alınsın” haberi web sayfamıza otomatik olarak VOA sitesinden geldiği şekliyle yer almaktadır. Bu alanda yer alan “Türkiye Dini Özgürlüklerde İzleme Listesi’ne Alınsın” haberinin hukuki muhatabı haberi geçen web siteleri ve ajanslardır.