İlk adımı 16 Mayıs 1919 günü, yol arkadaşlarıyla birlikte, Bandırma Vapuru'na doğru atmıştı O Büyük Kurtarıcı. 3 yıl , üç ay ve iki gün sonra, Afyon'dan Akdeniz'e doğru attı Kurtuluş'a giden son adımı. 20 Ağustos'u 21 Ağustos'a bağlayan gece sabaha kadar uyumadı. Henüz kitap olmamış, dizi yazı olarak yayınlanan Çalıkuşu'nun o güne değin okumadığı bölümlerini okudu gece boyu. Kalktı oturduğu yerden, asker elbisesi sırtındaydı, sakal traşını yaptı, emir subayını çağırdı: dedi. geldiler hava kararınca çadırdan biraz daha iyi, derme çarma karargâha. dedi. Tüm çabalara, atlı güçler dışında, hiçbir bakımdan Yunan ordusuna bir üstünlük sağlanamamsına karşın az da olsa, bir denge sağlanabilen ordusu e ve o ünlü emire hazırdı. Yalnız ordusu değil, halkı da hazırdı o zafere. Yunan ordusunun sağ kanadına saldırılacak ve Yunan'ın İzmir'le bağlantısı kesilecekti. O nedenle saldırı bir baskın saldırı olarak gerçekleştirelecekti. Saldırı; 26 Ağustos 1922, Cumartesi günü, sabah saat 04.30'da topçu ateşiyle başladı. 27 Ağustos'ta Yunan'ın direnci kırıldı. 28 Ağustos'ta Yunan'ın cephesi yarıldı. 29'unda saldırı başarılı biçimde sürdürüldü. 30 Ağustos 1922 günü; adı verilen bu savaşta Yunan ordusu tutsaktı, tutsak olmayanlar da yok edilmişlerdi. Sonunda o emir geldi: Ordusu 9 Eylül 1922 günü Akdeniz'e ulaştı. nı kazandı ordusu ve halkıyla birlikte. 17 Eylül 1922 günü, son Yunan askerleri 1 Kasım 1922 saltanatın kaldırılması, 24 Temmuz 1923 Lozan Antlaşması'nın imzalanması, 13 Ekim 1923 Ankara'nın yeni Türkiye'nin başkenti olması, Bu cumhuriyet; başkaldırmalardan, savaşlardan ve bir dizi devrimin gerçekleştirilmesinden sonra, büyük çabayla kurulmuştur. Bu devlet; bu yeni devlet anayasa hukukuyla, uluslararası hukuk açısından, tam anlamıyla yeni bir devlettir. ###### Ne yazıktır ki; aradan geçen 100 yılda şu sorulara yanıt arıyoruz bugün. Bütün bu sorular bizi şu noktaya taşımalıdırlar işin gerçeği: