Bugün 30 ağustos zafer bayramı. Bugünün tarihçesini kısaca anlatalım:

30 Ağustos Zafer Bayramı, Türk milletinin Kurtuluş Savaşı'ndaki “kesin zaferini simgeleyen” tarihi bir dönüm noktasıdır.

Büyük Taarruz'un Başlangıcı 26 Ağustos 1922

Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın başkomutanlığında Türk ordusu, işgalci Yunan kuvvetlerine karşı Afyon Kocatepe'den gizlilik içinde hazırlanan “Büyük Taarruz”u başlattı.

Başkomutanlık Meydan Muharebesi 30 Ağustos 1922

Dumlupınar'da gerçekleşen ve bizzat Mustafa Kemal Paşa tarafından yönetilen “meydan muharebesinde” Yunan ordusu tamamen kuşatılarak imha edildi ve kesin zafer kazanıldı.

İzmir'in Kurtuluşu ve Savaşı Sonlandırma 1-9 Eylül 1922

"Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!" emriyle harekete geçen Türk ordusu, 9 Eylül'de İzmir'i işgalden kurtararak Anadolu'nun düşman işgalinden temizlenmesini sağladı.

Resmi Bayram İlanı 1926

İlk kez 1923'te Afyonkarahisar, Denizli ve İzmir'de kutlanan zafer, 1926 yılında çıkarılan kanunla ZAFER BAYRAMI adıyla resmi “milli bayram” olarak ilan edildi.

30 Ağustos Zafer Bayramı, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna giden yolu açan bağımsızlık mücadelesinin taçlandığı gündür.

Büyük Taarruz, askeri tarihte eşine az rastlanır bir gizlilik, yanıltma harekatı ve imha stratejisine dayanır. Sakarya Meydan Muharebesi'nden (Eylül 1921) sonra yaklaşık bir yıl boyunca Türk ordusu savunma konumundan çıkıp “taarruz edebilmek” için hazırlanmıştır.

Planlanma Aşaması ve Askeri Strateji

Yunan ordusu, Afyon-Eskişehir hattında İngiliz mühendislerin "Türkler burayı 6 ayda aşamaz" dediği güçlü savunma mevzileri kurmuştu.

Mustafa Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanı Fevzi (Çakmak) Paşa ve Batı Cephesi Komutanı İsmet (İnönü) Paşa'nın geliştirdiği strateji "Aksedir Harekâtı" (Sıkıştırma ve İmha) prensibine dayanıyordu:

-Sıklet Merkezi (Ağırlık Noktası): Yunan ordusunun beklemediği, coğrafi olarak geçilmesi zor kabul edilen Afyon'un güneyi siklet merkezi olarak seçildi. Türk kuvvetlerinin büyük kısmı gizlice bu bölgeye kaydırıldı.

-Yanıltma ve Gizlilik: Taarruzun Eskişehir yönünden yapılacağı izlenimi verildi. İletişim hatları kesildi, birlikler gece intikal edip gündüzleri köylerde ve ağaçlıklarda saklandı.

-Süvari Kolordusu'nun Rolü: Fahrettin (Altay) Paşa komutasındaki 5. Süvari Kolordusu, Yunan savunma hattının arkasına sızarak demiryolu ve telgraf bağlantılarını kesecek, ikmal ve kaçış yollarını tıkayacaktı.

Kocatepe'deki Gelişmeler ve Harekâtın Başlaması

25 Ağustos'u 26 Ağustos'a bağlayan gece, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa ve komuta heyeti gizlice Akşehir'deki karargâhtan ayrılarak Afyon sınırlarındaki Kocatepe'ye geçti.

Gözetleme ve Hazırlık 26 Ağustos 04:30

Mustafa Kemal Paşa ve kurmay heyeti Kocatepe'deki rasat (gözetleme) yerine ulaştı. Tipi ve sis altında son hazırlıklar kontrol edildi.

Topçu Ateşi ve Baskın 26 Ağustos 05:30

Türk topçusunun tahrip ateşiyle Büyük Taarruz başladı. Yunan tellerini ve mevzilerini hedef alan yoğun topçu ateşi, Yunan karargâhında tam bir şok etkisi yarattı.

Piyade Taarruzu ve Kalecik Koyu 26 Ağustos 06:00 - 18:00

Topçu ateşinin ardından Türk piyadesi süngü taarruzuna kalktı. Kalecik Koyu, Tınaztepe ve Belentepe gibi kritik müstahkem mevkiler gün bitmeden ele geçirildi.

Süvari Yarması ve Afyon'un Kurtuluşu 27 Ağustos

Fahrettin Paşa'nın süvarileri Ahır Dağları'ndaki dar geçitlerden geçerek Yunan ordusunun arkasına sızdı. Afyonkarahisar şehri Yunan işgalinden kurtarıldı.

Çember ve Dumlupınar 28-30 Ağustos

Yunan ordusu İzmir'e doğru çekilmeye çalışırken Dumlupınar (Aslıhanlar) bölgesinde çembere alındı. 30 Ağustos'ta Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile Yunan “ana kuvvetleri imha edildi”.

Kocatepe'den yönetilen bu askeri plan, Türk ordusunun lojistik ve sayısal eksikliklerine rağmen, tam zamanlama ve baskın faktörüyle zafere ulaşmasını sağlamıştır.

Dumlupınar Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin cereyan edişini ve 9 Eylül İzmir'e ilerleyiş süreci

Dumlupınar Meydan Muharebesi, 26 Ağustos'ta başlayan Büyük Taarruz'un sonuç ve öldürücü darbesidir.

28 Ağustos'a gelindiğinde, Yunan ordusunun ana kuvvetleri Afyon ile Kütahya arasındaki Dumlupınar mevziine çekilerek kuşatılma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştı.

Dumlupınar (Başkomutanlık) Meydan Muharebesi 30 Ağustos 1922 sabahı Mustafa Kemal Paşa, Zafertepe Çalköy'deki gözetleme yerine gelerek durumu bizzat inceledi.

Yunan ordusunun General Trikopis komutasındaki yaklaşık 5 tümenlik ana kuvveti, Dumlupınar kuzeyindeki çataklarda tamamen sarılmıştı.

İmha Çemberinin Daraltılması 30 Ağustos 1922 (Sabah)

Mustafa Kemal Paşa; 1. ve 2. Ordu ile Süvari Kolordusu'na Yunan kuvvetlerini “kaçırmadan imha etme” emrini verdi.

Türk birlikleri kuzey, güney ve doğudan baskıyı artırdı.

Göz Göze Muharebe 30 Ağustos 1922 (14:00 - 19:00)

Çalköy civarında göğüs göğüse süngü hücumları yaşandı. Yoğun topçu desteği ve süvari baskısıyla Yunan birliklerinin “komuta kademesi ve düzeni” tamamen dağıtıldı.

Akşama doğru Yunan ordusu imha edildi; General Trikopis ve kurmayları esir alındı.

Tarihi Emir 1 Eylül 1922

Kazanılan kesin zaferin ardından Mustafa Kemal Paşa, Dumlupınar'da Türk ordusuna o ünlü emrini verdi:

. "Ordular, ilk hedefiniz Akdeniz'dir. İleri!"

9 Eylül İzmir'e İlerleyiş Süreci

1 Eylül'den itibaren Türk ordusu, kaçan Yunan kalıntılarını takip etmek ve Ege kıyılarındaki “tahribatı önlemek” amacıyla tarihin en hızlı askeri takip harekâtlarından birini başlattı.

Süvari Birliklerinin Hızı: Fahrettin (Altay) Paşa'nın Süvari Kolordusu, günde ortalama 40-50 kilometre katederek kaçan Yunan kuvvetlerinin yeniden hat kurmasına “izin vermedi”.

Güzergâh: Türk ordusu 1 Eylül'de Uşak'ı, 2 Eylül'de Eskisehir'i, 5 Eylül'de Salihli'yi, 6 Eylül'de Balıkesir ve Manisa'yı düşman işgalinden kurtardı.

9 Eylül Sabahı: Yüzbaşı Şerafettin komutasındaki 2. Süvari Tümeni, İzmir'e girdi. Hükümet Konağı ve Kadifekale'ye Türk bayrağı çekilerek İzmir'in 3 yıl 3 ay süren işgali sonlandırıldı.

18 Eylül 1922: Erdek ve Biga yönündeki son Yunan artçı gruplarının da temizlenmesiyle Anadolu toprakları işgalden tamamen arındırıldı.

Bu takip harekâtı, Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhasını sona erdirmiş ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasını sağlayan Mudanya Mütarekesi ve Lozan Barış Antlaşması sürecini başlatmıştır.

. Her yıl bugün biz bayram yaparız ve Türk milleti olarak bu büyük zaferi kutlarız.

Her yıl 30 Ağustos'ta bu büyük zaferi ve bağımsızlık meşalesini aynı gurur, coşku ve minnetle kutluyoruz.

Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları başta olmak üzere, bu toprakları bize “vatan kılan” tüm şehit ve gazilerimizi rahmetle ve saygıyla anıyoruz.

. 30 Ağustos Zafer Bayramımız kutlu olsun!

. Öğretmen GÖNEN ÇIBIKCI